Jakie są skutki separacji?

Separacja nie rozwiązuje małżeństwa, czyli formalny związek nadal istnieje. Najważniejszą zmianą jest powstanie rozdzielności majątkowej między małżonkami z mocy samego prawa. Oznacza to, że od momentu orzeczenia separacji każdy z małżonków zaciąga dług, nabywa rzeczy i zarabia jedynie na swój majątek osobisty, a wspólnota majątkowa nie obowiązują mimo trwania małżeństwa. Każde z małżonków może wnosić o podział majątku. Sąd może orzec o podziale w wyroku o separacji, a jeśli miałoby to spowodować przedłużenie procesu sąd wniosek oddali. W takim przypadku każda strona może wszcząć postępowanie nieprocesowe o podział majątku. Jeśli małżonkowie mieszkają razem, to konieczne jest określenie sposobu korzystania z tego mieszkania. W niektórych przypadkach małżonkowie są uprawnieni do żądania od siebie dostarczenia środków utrzymania, na zasadach identycznych jak w przypadku rozwodu. W zakresie władzy rodzicielskiej orzeka sąd, uwzględniając koszty utrzymania i wychowania oraz kontaktów z dzieckiem. Sąd orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków obowiązany jest do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Oznacza to, że na jednego z małżonków nałożony jest obowiązek płacenia alimentów do rąk drugiego, z którym mieszkają dzieci.

Na skutek orzeczenia separacji małżonek nie dziedziczy ustawowo po zmarłym małżonku. Gaśnie również domniemanie pochodzenia dziecka po mężu matki (co do zasady domniemywa się, że dziecko urodzone przez zamężną kobietę pochodzi od jej męża). Dodatkowo do aktu małżeństwa zostaje wpisana informacja o separacji.

Jak unieważnić separację?

Nie jest możliwe unieważnienie separacji. Możliwe jest zniesienie separacji na zgodny wniosek małżonków, jeżeli powrócili oni do wspólnego pożycia. Konieczna jest rozprawa przed sądem. Z chwilą zniesienia separacji ustają jej skutki, a sąd rozstrzyga co do władzy rodzicielskiej. Co do zasady powstaje ustawowy ustrój majątkowy, chyba że małżonkowie chcą utrzymać rozdzielność majątkową.

Jak przejść z etapu separacji do etapu rozwodu?

Separacja jest instytucją zupełnie niezależną od rozwodu. Nie jest to wstępny etap rozwodu ani nie jest wymagana wcześniejsza separacja, by orzec rozwód. Gdy małżonkowie mają orzeczoną separację następnym krokiem może być złożenie pozwu o rozwód albo pogodzenia się stron i powrót do normalnego pożycia małżeńskiego.

Żeby orzeczenie rozwodu był możliwe, muszą wygasnąć trzy więzi między małżonkami: więź emocjonalna (oddająca uczucia między nimi), więź gospodarcza (związana z utrzymaniem rodziny i prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego) i więź fizyczna. W przypadku rozwodu sąd musi stwierdzić nie tylko zupełny, ale też trwały rozkład pożycia - w każdej z tych trzech sfer życia małżeńskiego. Rozumie się przez to sytuację, gdy biorąc pod uwagę doświadczenie życiowe sąd dochodzi do wniosku, że ponowne odbudowanie tych trzech więzi małżeńskich jest niemożliwe.

Natomiast w przypadku separacji zachodzi istotna różnica - jej przesłanką jest jedynie zupełny rozkład pożycia, czyli sfer emocjonalnej, gospodarczej i fizycznej, nie zaś trwałość tego rozpadu. W konsekwencji separacja oznacza uchylenie, lecz nie rozwiązanie małżeństwa. Osoby pozostające w separacji nie mają prawa wstąpić w nowy związek małżeński.

Kto więc powinien skorzystać z separacji? Małżonkowie, którzy nie wykluczają możliwości powrotu do siebie, a jednocześnie chcą zabezpieczyć się materialnie - skutkiem separacji jest np. powstanie rozdzielności majątkowej. Również osoby, które ze względów religijnych nie chcą się rozwieść, mogą wybrać separację.

Czym różni się tryb procesowy od nieprocesowego w przypadku separacji? Czy w obu potrzebna jest pomoc adwokata?

Tryb procesowy przy separacji ma miejsce, gdy nie ma zgody między małżonkami co do tego, które z nich ponosi winę zaistniałej sytuacji. Koszt takiego procesu to 600 zł. W sytuacji gdy małżonkowie składają zgodny wniosek o separację, postępowanie odbywa się w trybie nieprocesowym i jego koszt to 100 zł.

Ze względu na to, iż separacja jest zawsze ważnym i pełnym emocji wydarzeniem w życiu małżonków, zawsze polecana jest pomoc adwokata. Pomoże on przeprowadzić separację możliwie w najszybszy i najbardziej efektywny sposób, satysfakcjonujący obu małżonków. Nie można zapominać, że sąd oprócz separacji orzeka też o szeregu innych kwestii jak opieka nad dziećmi, alimenty czy sposób korzystania ze wspólnego mieszkania.

Czy do przeprowadzenia separacji również przygotowywany jest pozew?

Do przeprowadzenia separacji z orzeczeniem o winie potrzebny jest pozew, w sytuacji gdy małżonkowie są zgodni - przygotowuje się wniosek o orzeczenie między nimi separacji.